Nowa metoda datowania w archeologii

Nowa metoda datowania zabytków archeologicznych Nową metodę datowania zabytków krzemiennych, opartą na pomiarze grubości warstwy uwodnionej na powierzchni kwarcu, opracował jeden z amerykańskich badaczy. Opracowanie dotyczące zasad i zakresu stosowania metody uwodnionego kwarcu zostało opublikowane w ostatnim numerze magazynu "Journal of Archaeological Science".
Dzięki tej metodzie możliwe będzie precyzyjne ustalenie chronologii zabytków pochodzących sprzed ponad 50 tys. lat.
Amerykańscy badacze dowiedli ostatnio, że możliwe jest dokładne datowanie zabytków krzemiennych na podstawie pomiaru grubości zewnętrznej warstwy uwodnionego kwarcu. Nowa metoda została opracowana przez zespół naukowców pracujący pod kierownictwem prof. Jonathona Ericsona z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine.
Zdaniem amerykańskich naukowców nowa metoda datowania wypełni chronologiczną "dziurę", pomiędzy zabytkami starszymi niż 50 tys. lat i młodszymi niz 100 tys. lat. Dotychczas datowanie zabytków pochodzące z tego okresu sprawiało archeologom najwięcej kłopotu, a wyniki nie były precyzyjne. Zasięg najpowszechniej stosowanej metody datowania radiowęglowego to 50 tys. lat, starsze zabytki najczęściej datuje się metodą potasową-argonowo, jednak dotyczy to próbek pochodzących co najmniej sprzed 100 tys. lat.
Hydratyzacja kwarcu to naturalny proces polegający na przyłączaniu cząsteczek wody przez eksponowany przełom minerału. Woda przenika w głąb materiału i tworzy warstwę uwodnionego kwarcu, której grubość rośnie wraz z upływem czasu. Pomiar grubości tej warstwy umożliwia datowanie pierwszej obróbki bryły krzemienia, w przypadku narzędzi kamiennych lub wykucia rzeźby, czy ulepienia ceramiki zawierającej cząstki kwarcu.
Dwutlenek krzemu, czyli kwarc, jest jednym z najpospolitszych minerałów występujących na powierzchni ziemi. Z domieszkami innych minerałów występuje najczęściej pod postacią krzemienia. Ta twarda skała osadowa przez tysiąclecia była wykorzystywana przez ludzi do wyrobu narzędzi, broni i ozdób.
Amerykańscy badacze zwracają uwagę na szerokie zastosowanie nowej metody. Może być wykorzystywana zarówno do wykrywania fałszywych zabytków, które nie będą posiadały warstwy uwodnionego kwarcu, po datowanie zjawisk geologicznych, które naruszyły w przeszłości złoża kwarcowe i zapoczątkowały proces hydratyzacji.
Nowoopracowana metoda nie jest jedyną opierającą się na analizie zjawisk fizyko-chemicznych związanych z kwarcem. Do określania wieku krzemiennych odłupków stosuje się również metodę optycznie stymulowanej luminescencji (OSL).
Kwarc, będący głównym składnikiem skały, z której zostały wykonane narzędzia, leżąc w ziemi traci stopniowo swój blask oraz zdolność odbijania światła. W trakcie naświetlania można zmierzyć stopień jego zmatowienia. Pomiar poziomu tej wielkości pozwala na datowanie zabytków. W ten sposób została wyznaczona między innymi chronologia Topper, ważnego dla rekonstrukcji początków człowieka w Nowym Świecie stanowiska w Południowej Karolinie.